OSH là gì? Giải mã tiêu chuẩn an toàn sức khỏe nghề nghiệp và sự khác biệt với HSE, OSHA

OSH là gì? OSH là chữ viết tắt của cụm từ tiếng Anh Occupational Safety and Health (An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp), tương đương với thuật ngữ pháp lý An toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) tại Việt Nam. Được Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và WHO chuẩn hóa qua Công ước C155, OSH là lĩnh vực quản trị nhằm phòng ngừa tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp tại nơi làm việc.

Giải mã chi tiết OSH là gì và 3 mục tiêu cốt lõi theo chuẩn ILO/WHO

Về bản chất chuyên môn, câu trả lời cho OSH là gì chính là hệ thống các nguyên tắc, quy trình kỹ thuật và hành lang pháp lý nhằm nhận diện, đánh giá và kiểm soát các mối nguy phát sinh từ môi trường lao động. Thay vì chỉ xử lý hậu quả khi sự cố đã xảy ra, quản trị OSH hiện đại theo Công ước ILO C187 và tiêu chuẩn quốc tế ISO 45001:2018 tập trung vào văn hóa phòng ngừa chủ động.

Theo định nghĩa chính thức được Ủy ban Hỗn hợp ILO/WHO về Sức khỏe Nghề nghiệp thông qua từ năm 1950 và cập nhật năm 1995, hệ thống OSH tại mọi quốc gia đều hướng tới 3 mục tiêu cốt lõi gắn kết chặt chẽ với nhau:

• Duy trì và thúc đẩy sức khỏe toàn diện của người lao động: Bảo vệ và nâng cao thể chất, tinh thần cũng như phúc lợi xã hội của nhân sự ở mọi ngành nghề trước các yếu tố độc hại trong quá trình sản xuất.
• Cải thiện điều kiện và môi trường làm việc an toàn: Kiểm soát các yếu tố vật lý, hóa học, sinh học và công thái học tại nhà xưởng để ngăn ngừa suy giảm sức khỏe hoặc tai nạn thương tích do công việc gây ra.
• Phát triển tổ chức và văn hóa làm việc lấy con người làm trung tâm: Thích ứng máy móc, dây chuyền công nghệ và trang bị đồng phục bảo hộ lao động phù hợp với khả năng tâm sinh lý của từng cá nhân.

Phân biệt chính xác OSH với OSHA, HSE và tiêu chuẩn ISO 45001

Khi tra cứu tài liệu kỹ thuật hoặc hồ sơ đánh giá nhà máy, nhiều cán bộ quản lý thường nhầm lẫn giữa các từ viết tắt OSH (OH&S), OSHA, HSE và ISO 45001. Thực chất, OSH là tên gọi lĩnh vực chuyên môn chung, OSHA là cơ quan quản lý của Hoa Kỳ, HSE mở rộng thêm mảng môi trường, còn ISO 45001 là tiêu chuẩn chứng nhận hệ thống quản lý.

Tại Việt Nam, toàn bộ nội hàm của OSH là gì đã được nội luật hóa đầy đủ thông qua Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13 và Nghị định 39/2016/NĐ-CP do Quốc hội và Chính phủ ban hành. Cơ quan chịu trách nhiệm quản lý nhà nước cao nhất về OSH tại nước ta là Cục An toàn lao động trực thuộc Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội.

Tại sao hệ thống OSH đóng vai trò sống còn đối với doanh nghiệp sản xuất?

Theo thống kê của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), mỗi năm trên toàn cầu có khoảng 2.9 triệu người tử vong do tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, gây thiệt hại kinh tế tương đương 3.94% GDP toàn thế giới. Việc thiết lập hệ thống OSH bài bản giúp doanh nghiệp cắt giảm từ 50 – 70% chi phí bồi thường tai nạn, chi phí y tế và thời gian gián đoạn dây chuyền sản xuất.

Bên cạnh việc bảo vệ tính mạng con người, các nhà máy duy trì tiêu chuẩn OSH nghiêm ngặt ghi nhận tỷ lệ nghỉ ốm giảm tới 40% và năng suất tăng trung bình 20 – 25%. Đối với doanh nghiệp dệt may, da giày và điện tử xuất khẩu, việc đạt chuẩn OSH theo ISO 45001 là điều kiện bắt buộc để vượt qua kỳ đánh giá trách nhiệm xã hội (CSR Audit) của đối tác quốc tế.

Phạm vi áp dụng và đối tượng bắt buộc tuân thủ quy định OSH

Khung tiêu chuẩn OSH được áp dụng bắt buộc tại mọi địa điểm có phát sinh quan hệ lao động, từ nhà máy công nghiệp nặng, công trường xây dựng, giàn khoan dầu khí, trạm biến áp cho đến bệnh viện, phòng thí nghiệm và khối văn phòng. Dù ở bất kỳ môi trường nào, người sử dụng lao động đều có nghĩa vụ pháp lý phải quan trắc môi trường làm việc định kỳ tối thiểu 1 lần/năm theo Nghị định 44/2016/NĐ-CP.

Theo Điều 72 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, các doanh nghiệp sản xuất, xây dựng, khai khoáng, hóa chất và điện lực phải tổ chức bộ phận OSH theo quy mô nhân sự. Cơ sở dưới 300 lao động cần ít nhất 1 cán bộ bán chuyên trách; từ 300 đến dưới 1.000 lao động phải bố trí tối thiểu 1 cán bộ chuyên trách có chứng chỉ huấn luyện nhóm 2 theo Nghị định 44/2016/NĐ-CP.

Nguồn tham chiếu: ISO 45001:2018, ISO 45001.

Nguồn tham chiếu: EN ISO 11612.

Nguồn tham chiếu: IEC 61340-5-1.

Thời điểm đánh giá rủi ro và quy trình 5 bước triển khai OSH theo ISO 45001

Hệ thống OSH phải được thiết lập ngay từ khi thiết kế nhà xưởng và vận hành máy móc. Doanh nghiệp cần đánh giá rủi ro OSH định kỳ tối thiểu 1 năm/lần theo Thông tư 07/2016/TT-BLĐTBXH hoặc đánh giá đột xuất khi thay đổi công nghệ, hóa chất. Đối với chứng nhận ISO 45001:2018, chu kỳ đánh giá giám sát là 12 tháng/lần và tái chứng nhận sau mỗi 3 năm.

Để triển khai hiệu quả hệ thống quản lý OSH theo chu trình PDCA (Plan – Do – Check – Act) của ISO 45001 kết hợp Tháp kiểm soát rủi ro (Hierarchy of Controls), doanh nghiệp cần thực hiện đồng bộ 5 bước dưới đây:

Hiểu rõ bản chất OSH là gì cũng như sự khác biệt giữa OSH, OSHA, HSE và tiêu chuẩn ISO 45001:2018 giúp ban lãnh đạo doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị an toàn lao động đúng hướng. Việc tuân thủ nghiêm ngặt Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 và trang bị đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân đạt chuẩn là nền tảng vững chắc để bảo vệ người lao động và phát triển sản xuất bền vững.

Kỹ sư Tuấn Minh

Kỹ sư Tuấn Minh – Chuyên gia Bảo hộ lao động tại Đồng Phục Nam Phương. Bằng sự kết hợp giữa tư duy kỹ thuật nhạy bén và kinh nghiệm thực chiến dày dặn, anh trực tiếp thẩm định và tối ưu hóa các dòng sản phẩm bảo hộ, cam kết mang đến sự an tâm tuyệt đối và giải pháp an toàn toàn diện cho mọi doanh nghiệp Việt.